الخطوط العريضةAna Hatlar

Yazılar · 03

Kitaba verilen cevaplar

Lutfullah es-Sâfî'nin reddiyesi, tahrif meselesinde Şiî âlimlerin görüşleri ve Sünnî tarafın karşı cevabı.

Bir reddiye kitabı, ona verilen cevaplarla birlikte okunduğunda tam anlaşılır. Bu yazı, tartışmanın iki tarafını da kendi sözleriyle özetler.

Sâfî'nin cevabı

Risaleye en kapsamlı cevabı İranlı Şiî merci Lutfullah es-Sâfî el-Gülpâygânî (ö. 2022) verdi. Kitabının adı Maa'l-Hatîb fî Hutûtihi'l-Arîda'dır (Ana Hatlarında Hatîb ile). Sâfî bu kitapta, Hatîb'in iddialarını tek tek ele alır. En geniş yeri, Şîanın Kur'ân'ın tahrifine inandığı iddiasına ayırır ve bu iddiayı kesinlikle reddeder.

Tahrif meselesinde Şiî görüş

Şiî âlimlerin cevabı özetle şöyledir:

  • Şeyh Sadûk (ö. 381/991) el-İ'tikādât'ta, Allah'ın indirdiği Kur'ân'ın iki kapak arasındaki şu Mushaf olduğunu ve bundan fazlasını söyleyenin yalancı olduğunu yazar.
  • Şerîf Murtazâ, Şeyhu't-Tâife Tûsî (et-Tibyân) ve Fazl b. Hasan et-Tabersî (Mecmau'l-Beyân) de aynı görüştedir.
  • Yakın dönemde Ebü'l-Kāsım el-Hûî, el-Beyân fî Tefsîri'l-Kur'ân'da tahrif iddiasını ayrıntılı delillerle reddeder.
  • Bu âlimlere göre tahrife delalet eden rivayetler ya zayıftır ya da metnin değil, manasının ve tefsirinin çarpıtılmasından söz eder.
  • Faslü'l-Hitâb Şiî çevrelerde de tepki görmüş ve hakkında reddiyeler yazılmıştır. Kitabın kendisi de basıldığında bir gürültü koptuğunu nakleder.

Sünnî tarafın karşı cevabı

Sünnî yazarlar da Sâfî'ye cevap verdi. Bu yazarlar Sâfî'nin, Hatîb'in naklettiği nassları inkâr edemediğini ve Nûrî et-Tabersî'nin Şiîler nezdindeki yüksek mevkiini kabul ettiğini vurgular. Ayrıca tahrifi reddeden beyanların takiyye ile yapıldığını, muteber kitaplardaki rivayetlerin ise asıl inancı gösterdiğini ileri sürerler.

Tartışmanın düğüm noktası

İki taraf aslında aynı soruya farklı cevap verir: Bir mezhebin inancı, âlimlerinin açık beyanlarıyla mı, yoksa kitaplarında yer alan rivayetlerle mi belirlenir? Hatîb ve onu izleyenler ikincisini, Şiî âlimler birincisini esas alır. Takiyye kavramı da bu yüzden tartışmanın tam ortasında durur.

Bu site kitabın aslını eksiksiz sunar. Okurun hükmünü, iki tarafın kaynaklarına da bakarak kendisinin vermesi en doğrusudur.